Undak Usuk Basa
Asuhan Ike Tasrika, S.Pd.
- Kecap pagawean
Ngadenge lemesna nguping/ngadangu
Larapna dina kalimah: Abdi nguping hayam kongkorongok, dupi akang ngadangu, henteu?
Paeh lemesna maot/pupus/tilar dunya
Larapna dina kalimah: Waktos pun aki pupus, abdi sadar yen bakal maot, dupi tuang eyang jumeneng keneh atanapi tos tilar dunya?
Neang/neangan lemesna ngalayad/milari
Larapna dina kalimah: Parantos ngalayad ka Dedy? Abdi mah teu acan neang.
Kamari abdi sareng pun aki, milarian bumi Pa Duyeh.
Udud lemesna nyesep/ngalelet
Si Udin keur udud, Mang Dahlan oge nyesep, dupi bapa seneng ngalelet?
Nyeupah lemesna ngalemar
Larapna dina kalimah : Bi Amah nyeupah meni ngabulaeh, pun nini oge nuju ngalemar
Ssjb. - Kecap Barang
Hulu lemesna sirah/mastaka.
Larapna dina kalimah: Hulu lauk teh ragrag ninggang sirah abdi, saena teu kana mastaka ibu.
Buuk lemesna rambut
Larapna dina kalimah: Buuk abdi teu patos hideung sapertos rambut Neng Ati.
Tarang lemesna taar
Larapna dina kalimah: Tarang Dadang nongnong sapertos taar Mang Soma.
Panon lemesna soca
Larapna dina kalimah: Panon abdi kapireungpeunan,soca pun lanceuk mah teu nanaon.
Ceuli lemesna cepil
Larapna dina kalimah: Ceuli abdi mah teu nyeri sapertos cepil akang.
Irung lemesna pangambun
Irungna rada kembung dipuji teh, benten sareng pangambung Euceu, tara robih.
Biwir lemesna lambey
Biwir abdi rada ableh teu sapertos lambey Teteh ngagondewa.
Numutkeun pamendak salahsawios inohong Sunda, RH. Hidayat Suryalaga (Mkl.289: 3-6 Taun 2004): nu disebat Undak-Usuk Basa atanapi tatakrama Basa teh nya eta:
……tatakrama upami ngayakeun kontak sosial, dina rupi-rupi kaayaan, boh sifatna multi etnis, multi kultur, multi religi, mibanda ciri 4 R, nya eta: Cageur (sehat lahir batin),Bageur (tumut kana hukum; agama, nurani, adat/konvensi, hukum positif/nagara, ngawengku oge pasipatan jujur-amanah), Bener (lempeng tujuan hirupna,panceg iman,mibanda visi,misi, strategi hirup), Pinter (mampuh ngungkulan masalah hirupna). Diwuwuhan ku pasipatan sanesna kayaning:- singer = rancage (sumanget gawe/etos kerja)
- teger = henteu babarian, kuat hate, kuat ku prihatin.
- panger = panceg hate,pageuh pamadegan, henteu gedag kaanginan.
- wanter = wani tandang, boga wawanen, beunghar elmu panemu, “percaya diri”
- cangker = sehat awakna tur tanginas.
- Ragam Basa hormat (Basa lemes), diwangun ku:
- Ragam basa lemes pisan(luhur)
- Ragam Basa lemes keur batur
- Ragam Basa lemes keur pribadi (sedeng)
- Ragam Basa lemes kagok (panengah)
- Ragam Basa lemes kampung (dusun)
- Ragam Basa lemes budak.
- Ragam Basa Loma (Akrab, kasar)
- Ragam Basa Loma (Akrab, Kasar,Netral)
- Ragam Basa Garihal (Kasar pisan, Songong).
Pola I : A =B=C
Pola : A sami sareng B ari B sami sareng CA
Basa Loma
(Akrab, Kasar)B
Basa Lemes keur Pribadi
(Basa Lemes Sedeng)C
Basa Lemes Keur BaturAya Aya Aya Kumaha Kumaha Kumaha Iraha Iraha Iraha Dimana Dimana Dimana Naon Naon Naon Kadua Kadua Kadua Itu Itu Itu Ieu Ieu Ieu Tatangga Tatangga Tatangga Agama Agama Agama Pola II : A# B # C
(Henteu sami sareng B-B Henteu sami sareng C )A
Basa Loma
(Akrab, Kasar)B
Basa Lemes keur Pribadi
(Basa Lemes Sedeng)C
Basa Lemes Keur BaturBalik Wangsul Mulih Bawa Bantun Candak Beuli Peser Galeuh Bisa Tiasa Tiasa Boga Gaduh Kagungan Dahar Neda Tuang Datang Dongkap Sumping Denge Kuping Dangu Era Isin Lingsem Gering Udur Teu damang Imah Rorompok Bumi Indit Mios Angkat Kasakit Paudur Kasawat Menta Nyuhunkeun Mundut Nitah Ngajurung Miwarang Ngomong Sasanggem Sasauran Nyaho Terang Uninga Poho Hilap Lali Sare Mondok Kulem Tanya Taros Pariksa Tenjo Tingal Tingali Pamajikan Pun Bojo Tuang Garwa/geureuha Salaki Pun Lanceuk Tuang Raka Anak Pun Anak Tuang Putra Indung Pun Biang Tuang Ibu Bapa Pun Bapa Tuang Rama Aki Pun Aki Tuang Eyang pameget Nini Pun Nini Tuang Eyang Istri Ua Pun Ua Kapirama/kapiibu Titenan masing tenget pola diluhur : A#B#C
A henteu sami sareng B
B henteu sami sareng CPola III : A#B#C
(A sami sareng B,ari B henteu sami sareng C )A
Basa Loma
(Akrab, Kasar)B
Basa Lemes keur Pribadi
(Basa Lemes Sedeng)C
Basa Lemes Keur BaturBaju Raksukan Panganggo Irung Irung Pangambung Lalajo Lalajo Nongton Ngaji Ngaji Ngaos Nginum Nginum Ngaleueut Puasa Puasa Saum Samping Samping Sinjang Ulin Ulin Amengan sste sste sste Pola IV : A#B=C
(A henteu sami sareng C )A
Basa Loma
(Akrab, Kasar)B
Basa Lemes keur Pribadi
(Basa Lemes Sedeng)C
Basa Lemes Keur BaturBungah Bingah Bingah Eleh Kawon Kawon Kajeun Sawios Sawios Kungsi
KungsiKantos Tepung Tepang Tepang sste sste sste





